Αριστερά και Μετανάστευση

Η ανάλυση που ακολουθεί προκύπτει από την επεξεργασία των πρωτογενών δεδομένων της πλέον πρόσφατης Έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίσωσης. Τα γενικότερα συμπεράσματα, όπως αυτά  αναλύονται στη συνέχεια, εμφανίζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στόχος του άρθρου είναι να διεγείρει τους συντρόφους αναγνώστες του Πριν και να αποτελέσει η αρχή μία προσπάθειας ανάπτυξης ενός πεδίου πολιτικού προβληματισμού, προκειμένου να παράχθεί μία θεωρητικά βάση της αντικαπιταλιστικής αριστεράς γύρω από το μεταναστευτικό ζήτημα.

Οι κύριοι παράγοντες που καθορίζουν την ποιότητα της εργασίας είναι οι αμοιβές, το πλαίσιο των διακαιωμάτων με τα οποία αυτή περιβάλλεται και οι εν γένει συνθήκες εργασίας. Κυριότερος προσδιοριστικός παράγοντας της δυσμενέστερης εικόνας που παρουσιάζουν οι μετανάστες, ως προς το περιεχόμενο των αμοιβών σε σχέση με τους έλληνες, βρέθηκε η σχέση ευελιξίας και ποιότητας της εργασίας σε συνάρτηση με το περιεχόμενο της ευέλικτης απασχόλησης. Η ευελιξία συμβάλλει στη δημιουργία εργαζομένων δεύτερης ταχύτητας ενισχύοντας την ανάπτυξη πολλαπλών ταχυτήτων στο κόσμο της μισθωτής εργασίας. Η αιτία προσφυγής στην ευέλικτη απασχόληση των μεταναστών αποτελεί η εθελούσια επιλογή της έναντι της παραμονής τους εκτός της αγοράς εργασίας κι όπως διαφάνηκε στο περιεχόμενο της στη περίπτωση των αμοιβών η εφαρμογή της χαρακτηρίζεται από την αρνητική της διάσταση.

Οι διακρίσεις σε βάρος των μεταναστών αφορούν όλες τις συνιστώσες της εργασίας (αμοιβές, είδος σύμβασης εργασίας, εργασιακά δικαιώματα, περιεχόμενο δουλειάς) και διαπερνούν όλο το φάσμα της επαγγελματικής τους διαδρομής: την πρόσληψη, την ενσωμάτωση στο εργασιακό περιβάλλον και την εξέλιξη. Συγκεκριμένα, το μισθολογικό χάσμα ελλήνων και μεταναστών σε πολλά επαγγέλματα αγγίζει το 96%. Πάνω από το 40% του ξένου εργατικού δυναμικού απασχολείται σε προσωρινές εργασίες, ενώ το ποσοστό αυτών που προέχονται από χώρες του δεύτερου και τρίτου κόσμου ξεπερνάει το 55%. Ως εργάτες παραγωγής εργάζεται το 43% κι ως ανειδίκευτοι εργάτες το 15%. Η μετατροπή της προσωρινής εργασίας σε μόνιμη αυξάνει το μέσο ωρομίσθιο των ξένων κατά 67% και των ελλήνων 97% διευρύνοντας το μισθολογικό χάσμα. Παρόλ’ αυτά βελτιώνουν την οικονομική τους θέση. Το ποσοστό των ξένων σε θέσεις ευθύνης στην παραγωγή δεν αξίζει καν να αναφερθεί κι αυτοί που ανήκουν σε θέσεις ευθύνεις συνήθως εποπτέυουν ομοεθνείς τους. Σε θέσεις ευθύνης ανήκει το 17% των ελλήνων. Κοινή συνισταμένη αυτών των διακρίσεων – είτε ρητές, είτε άρρητες – είναι ότι δεν εδράζονται σε στερεοτυπικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις, αλλά σε αντικειμενικούς λόγους.

Με την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική να οχυρώνεται σε ένα πρόβλημα που οι ίδιες προκαλούν μετατρέποντας τές αυτόματα σε παραμεθώριο της οικουμένης. Μία από τις συνέπειες αυτού είναι η αναπαραγωγή μίας σύγχρονης μορφής βιομηχανικού εφεδρικού στρατού κατά τη μαρξιστική ορολογία. Η ανασφάλεια που διέπει μεγάλο τμήμα του ξένου εργατικού δυναμικού στην υλική του βάση, σε συνδυασμό της όξυνσης του ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων στο νέο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, που προκειμένου να επιβιώσουν απαιτούν όλο και περισσότερο φτηνή και ευέλικτη εργασία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι εφεδρείες που υπάρχουν στη δεξαμενή της προσφοράς εργασίας καλούνται να ικανοποιήσουν τις ανάγκες του κεφαλαίου, έχοντας πιστό σύμμαχο την Ε.Ε. που με τις νομοθετικές της ρυθμίσεις σφραγίζει την πολιτική αυτή. Έτσι, επιχειρήσεις ανεξαρτήτου μεγέθους εκμεταλλεύονται προς όφελος τους τη φτηνή και ξένη προσφορά εργασίας εξάγοντας τα κέρδη τους στην πλάτη της. Οι ανεπίσιμοι μετανάστες (χωρίς επίσημη άδεια εργασίας), δεν προστατεύονται από την εργατική νομοθεσία, και ως αποτέλεσμα πρέπει να ανέχονται μορφές εκμετάλλευσης που ξεπερνούν κατά πολύ αυτό που θεωρείται «κανονική» καπιταλιστική εκμετάλλευση του νόμιμου εργατικού δυναμικού.

Η ένταξη των μεταναστών στην αγορά εργασίας όταν δεν συνοδεύεται από τη λογική και συγκεκριμένα πολιτικά μέτρα εξίσωσης τους με το γηγενή πληθυσμό στη καλύτερη περίπτωση καταλήγει στην ενσωμάτωσης μίας μικρής μειοψηφίας τους και σε έναν ελέγξιμο αποκλεισμό των της πλειοψηφίας, μέρος του οποίου είναι η μη αναγνώριση των παραγωγικών τους χαρακτηριστικών του που αποτυπώνεται στις άνισες αμοιβές τους σε σχέση με το γηγενή εργατικό δυναμικό. Σε ευρωπαϊκές κοινωνίες (βλ. Γαλλία) αυτό αποτελεί κανόνας με αποτέλεσμα να συντηρείται και προοπτικά να ευνοείται η όξυνση της ανταγωνιστικής σχέσης του δίπολου μετανάστευση – ρατσισμός.  Το οξύμωρο της υπόθεσης είναι ότι ο ρατσισμός εκδηλώνεται κυρίως σε θεσμικά κατοχυρωμένους μετανάστες που υπό αυτή την έννοια – της θεσμικής τους κατοχύρωσης – θεωρούνται ενταγμένοι (όπως οι μετανάστες αραβικής καταγωγής που αρκετοί έχουν και τη γαλλική υπηκοότητα).

Ποιά πρέπει να είναι η επίσημη στάση της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς απέναντι στη ξένη εργατική δύναμη; Πολλά κομμάτια της εργατικής τάξης έχουν αμφιλεγόμενη στάση απέναντι στη μετανάστευση, καθότι η εύρεση εργασίας κι ο ανταγωνισμός των μισθών δεν κάνου, τίποτε άλλο από το να τη διασπούν. Οι καιροί είναι δύσκολοι για το κόσμο της εργασίας. Οι Ευρωπαίοι εργαζόμενοι και τα συνδικάτα αγωνίζονται να υπερασπίσουν ό,τι έχει απομείνει από το κατεδαφισμένο κεϋνσιανό κοινωνικό κράτος. Άλλες φορές υποστηρίζουν και αντιμεταναστευτικές πολιτικές για να «υπερασπιστούν» τους εγχώριους εργαζόμενους ενάντια στις πιέσεις που δέχονται οι μισθοί τους, ενώ (πιο σπάνια) κινητοποιούνται για να υπερασπιστούν τα δικαιώματα των μεταναστών και για να ενσωματώσουν τους εργαζόμενους που θεωρούνται παράνομοι στη νόμιμη ρυθμισμένη αγορά εργασίας.

Τη θέση της η εργατική τάξη θα τη βελτιώσει μόνο όταν οι μετανάστες οργανωθούν πολιτικά και η δράση τους ενσωματωθεί με το γηγενή πληθυσμό σε οργανώσεις βάσεων. Οι διεκδικήσεις των αλλοδαπών εργαζομένων δεν θα πρέπει να επικεντρώνεται μοναχά στη νομιμοποίηση τους. Αποτελεί επιτακτική ανάγκη οι διεκδικήσεις των μεταναστών να συμμαχήσουν με αυτές των ελλήνων κι από κοινού να αντιταχθούν στην επιθέση του κεφαλαίου. Όπως και στη περίπτωση των γηγενών, οι διεκδικήσεις των μεταναστών είναι ταξικές και που στον ορίζοντα τους θα αποσκοπούν την ανατροπή του καπιταλισμού!

(Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα ΠΡΙΝ, 21/08/2008)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s