Ο ρόλος των Oίκων Aξιολόγησης

Δεν έχει περάσει πολύς καιρός όπου οι δύο οίκοι αξιολόγησης, Standard & Ρoor’s και Μoody’s, προχώρησαν σε υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότηταςτης κυπριακής οικονομίας. Αναπόφευκτη είναι η υποβάθμιση της Κύπρου στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα και από οίκο Fitch. Και οι τρεις οίκοι αξιολόγησης επικαλούνται ως λόγους της απόφασής του αυτής, τη σταδιακή “αποδόμηση” των δημοσίων οικονομικών της χώρας. Τα ερωτήματα όμως που προκύπτουν αφορά στην αξιοπιστία που διαθέτουν οι τρεις οίκοι αξιολόγησης για να επιτελούν αυτό το τεράστιας οικονομικής και πολιτικής σημασίας έργο. Εδώ γίνεται λόγος πλέον ότι τα δημόσια οικονομικά της Κύπρου άλλα και σε μια σειρά άλλων κρατών, των οποίων είναι στην κόψη του ξυραφιού, να βασίζονται στις εκθέσεις των εταιρειών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας.

Η Standard & Ρoor’s, θυγατρική της ΜcGrawΗill, μαζί με τη Fitch Ratings, θυγατρική της Fimalacκαι την Μoody’s Ιnvestors Service, οι «3 μεγάλες» όπως συχνά βαφτίζονται ελέγχουν τουλάχιστον το 85% της αγοράς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας. Από τον αυστηρότατο έλεγχό τους περνούν σχεδόν όλα τα ομόλογα που εκδίδει ο ιδιωτικός και δημόσιος τομέας, συμπεριλαμβανομένης της πιο μικρής επιχείρησης και του πιο ισχυρού κράτους, με σκοπό να βαθμολογήσουν το αξιόχρεό τους, καθοδηγώντας έτσι τους επενδυτές. Η ισχύ τους έγινε αντιληπτή τα τελευταία χρόνια σε όλα τα κράτη της περιφέρειας της ευρωζώνης, όταν από απλές υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας των δημόσιων οικονομικών τους από τους οίκους αξιολόγησης (από «ΑΑΑ-»σε «ΒΒΒ+»), προκλήθηκαν φοβερές διεθνείς αντιδράσεις με αποτέλεσμα να γίνουν έρμαια των κερδοσκόπων. Πολλά από αυτά τα κράτη μάλιστα οδηγήθηκαν στον μηχανισμό στήριξης της ΕΕ και του ΔΝΤ. Σχεδόν όλες οι αποφάσεις υποβάθμισης αυξάνουν το επιτόκιο που πρέπει να πληρώνει το κάθε κράτος για να συγκεντρώσει τα ποσά που χρειάζεται και να ικανοποιήσει τις δανειακές του ανάγκες. Σε όλες τις περιπτώσεις που οι αξιολογήσεις ήταν αρνητικές ακολουθήθηκε η γνωστή συνταγή, γραμμένη στα εγχειρίδια της Σχολής του Σικάγου όπου οι απανταχού νεοφιλελεύθεροι ανά τον κόσμο εφαρμόζουν με θρησκευτική ευλάβεια: αφαίμαξη του κρατικού προϋπολογισμού, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος των δημοσίων εσόδων να εξυπηρετεί το δημόσιο χρέος, ενώ θα έπρεπε να πήγαινε για συντάξεις και κοινωνικές παροχές. Υπάρχουν οικονομίες όπως η ελληνική, με κάθε 1 μονάδα που αυξάνεται η διαφορά των επιτοκίων μεταξύ των γερμανικών και των ελληνικών ομολόγων (το spread, όπως λέγεται στα… ελληνικά) τα δημόσια ταμεία επιβαρύνονται με το μυθικό ποσό των 900 εκατ. ευρώ!

Η διεθνής κατακραυγή για το ρόλο των «3 μεγάλων» βγήκε στην επιφάνεια με αφορμή τις ευθύνες που επωμίστηκαν για το ξέσπασμα της πρόσφατης οικονομικής κρίσης, που ως σημείο αφετηρίας είχε τα υποβαθμισμένα στεγαστικά δάνεια στην αμερικανική κτηματική αγορά. Οι εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πρωτοφανή κερδοσκοπία που προηγήθηκε του σκασίματος της φούσκας όταν αυτές μεταμόρφωναν τα τοξικά ομόλογα σε χρυσάφι. Μία άλλη περίπτωση από τις πολλές σχετίζεται με την υπέρβαση των εργασιών αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας και την επέκταση των δραστηριοτήτων τους στη δημιουργία επενδυτικών προϊόντων. Αυτά ακριβώς τα προϊόντα τα βαθμολογούσαν στη συνέχεια με την καλύτερη δυνατή βαθμολογία. Αυτό ήταν που οδήγησε τις «3 μεγάλες» της Lehman Βrothers μια μέρα πριν την κατάρρευση της, να την βαθμολογούν με «Α», «Α2» και «Α+». Το ίδιο γενναιόδωρες ήταν και σε όλους τους κολοσσιαίους χρηματοπιστωτικούς ομίλους που χρεοκόπησαν: ΑΙG, ΒearSterns, Μerrill Lynch. Η βαθμολογία που είχαν λάβει, θα τη ζήλευαν τα ομόλογα του δημοσίου τομέα των κρατών της ευρωζώνης που δέχονται συνεχείς υποβαθμίσεις.

Συμπερασματικά, η σημερινή παγκόσμια οικονομική κρίση καθιστά υπόλογες τις εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας που βαθμολογούσαν με την ανώτερη δυνατή αξιολόγηση τα «τοξικά» ομόλογα. Η ειρωνεία είναι ότι μπορεί στην Κύπρο να εμφανίζονται ως την τελευταία λέξη της μόδας στον τομέα της διαφάνειας, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, ο δημόσιος έλεγχος και το ρυθμιστικό έργο των οίκων αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας ενός κράτους, αποτελούν θέμα έντονης αντιπαράθεσης.

(Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ, 20/03/2011)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s