10 Λόγους για να καταργήσουμε το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα

ΚΕΒΙΝ ΝΤΑΝΑΧΕΡ – 10 ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΡΓΗΣΟΥΜΕ ΤΟ ΔΝΤ ΚΑΙΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ

Ιδιαίτερα επίκαιρο και αποκαλυπτικό το βιβλίο του Κέβιν Ντάναχερ που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Νίκας και σε μετάφραση Αποστολίας Δημητρά με τίτλο Δέκα λόγοι για να καταργήσουμε το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα. Στο βιβλίο μέσα από πολλά παραδείγματα αποκαλύπτεται ο βαθιά αντιδημοκρατικός χαρακτήρας των δύο οργανισμών.

O Κέβιν Ντάναχερ, μια από τις παθιασμένες προσωπικότητες της ετερόδοξης σκέψης της Πολιτικής Οικονομίας, ξεσκεπάζει την κυρίαρχη προπαγάνδα. Δείχνει πώς η οικονομική κρίση που δημιουργήθηκε από λίγους, βασανίζει τους πολλούς. Ο Ντάναχερ καταδεικνύει τη σκληρότητα και την αδικία της καλυμμένης τυραννίας. Στο βιβλίο του αποκαλύπτει πώς οι μέθοδοι δανεισμού του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας κάθε άλλο παρά αναπτυξιακή βοήθεια συνιστούν, όπως διακηρύσουν. Αντίθετα, λειτουργούν επιθετικά και αντιδημοκρατικά προωθώντας τη νεοφιλελεύθερη κεφαλαιοκρατία. Κατά τον συγγραφέα σκοπός τούτης της επιδίωξης είναι η έκρηξη των κοινωνικών αντιθέσεων. Επιβάλλοντας περικοπές στις κοινωνικές παροχές, φέρνουν τους λαούς αντιμέτωπους με την πραγματική εξαθλίωση. Το κυρίαρχο καπιταλιστικό σύστημα ανασυντάσσεται και αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού. Η καθημερινότητα του παγκόσμιου πολίτη έχει αλλάξει. Αυτή είναι η κυρίαρχη οικονομική τάση που έχει επιβληθεί. Το ΔΝΤ και η ΠΤ είναι όργανα εξουσίας, που εξαναγκάζουν τις χώρες να εφαρμόσουν σκληρά προγράμματα λιτότητας περικόπτοντας του μισθούς και τις συντάξεις, να απολύσουν εργαζομένους και φυσικά να εκποιήσουν τον εθνικό τους πλούτο.

Η περιγραφή και η ανάλυση του Ντάναχερ διακρίνονται για την απλότητα που παρουσιάζονται και που είναι ικανή να προσεγγίσει κάθε αναγνώστη. Επικεντρώνεται σε ένα δεκάλογο επιχειρημάτων για να θεμελιώσει την ριζοσπαστική του θέση. Έτσι, συμβάλλει και αυτός με τον δικό του τρόπο, στην αναγέννηση της επιστήμης της Πολιτικής Οικονομίας και του κινήματος κατά του κοινωνικοοικονομικού πολέμου σε βάρος της εργαζόμενης πλειοψηφίας.

Η ανάλυση του ξεκινάει με τη βασική αρχή ότι η παγκοσμιοποίηση των δυνάμεων της αγοράς – που προωθείται με ζήλο από την ΠΤ και το ΔΝΤ – δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη ανισότητα. Το πρόβλημα βρίσκεται στο σύστημα της αγοράς και είναι δομικό. Η απελευθέρωση των αγορών οδηγεί αυτή την τάση στα άκρα: όσο πιο μεγάλη γίνεται η αγορά, τόσο ευνοεί τους μεγάλους παίχτες, που μπορούν καλύτερα να εκμεταλλευτούν τις αυξανόμενες οικονομίες κλίμακας. Κατά αυτόν τον τρόπο μία πολύ μικρή μειοψηφία πλουτίζει σε ακραίο βαθμό και αποκτά μεγαλύτερη πολιτική δύναμη. Οι αγορές υπονομεύουν την ίδια την δημοκρατία. Όλα τα μοντέλα ανάπτυξης βασίστηκαν σχεδόν αποκλειστικά στη μείωση των δασμών που το κεφάλαιο όφειλε να καταβάλλει στις κυβερνήσεις. Μεγάλο μέρος αυτού του κεφαλαίου που θα πήγαινε σε κυβερνήσεις παρέμειναν στην ολιγαρχία στερώντας από αυτές έσοδα από φόρους, συμβάλλοντας με αυτή την πολιτική στη δημοσιονομική κρίση των κρατών. Η χρεωκοπία ενός κράτους είναι ο πιο σίγουρος τρόπος να υπομονευτεί η δημοκρατία και η ΠΤ και το ΔΝΤ έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη ικανότητα σε αυτό. Είναι σε θέση να «στήνει» τους κανόνες της κοινωνίας προκειμένου να αποσπάσει περισσότερη περιουσία που ανήκει στις κατώτερες και μεσαίες κοινωνικές τάξεις.

Ο συγγραφέας επικρίνει με ένα μοναδικό τρόπο τις αιτίες που η ΠΤ και το ΔΝΤ αποτελούν τους πιο ισχυρούς υπέρμαχους της ιδεολογίας της ανάπτυξης. Υπό τους όρους της αγοράς επιβάλλεται ένα σύστημα μέτρησης που συγκαλύπτει το κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος αυτής της ανάπτυξης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση του για το πώς η ΠΤ και το ΔΝΤ αναπαράγουν το φαινόμενο της διαφθοράς με το να επιμένουν ότι η προσέλκυση κεφαλαίου είναι σημαντική για την οικονομική «ανάπτυξη» ενός κράτους. Αφού λάβει ένα δάνειο από την ΠΤ, προκειμένου να εισπράξει σκληρό συνάλλαγμα για να το αποπληρώσει, η οφειλέτρια χώρα καλείται από την τράπεζα να αυξήσει τα επιτόκια ώστε να προσελκύσει ξένο κεφάλαιο με σκληρό συνάλλαγμα. Αυτά τα ανεβασμένα επιτόκια προκαλούν εμπιστοσύνη στις μεγάλες διεθνείς τράπεζες. Οι τράπεζες από την πλευρά τους μπορεί να αγοράσουν κρατικά ομόλογα για να επωφεληθούν από τα υψηλά επιτόκια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα κατώτερα στρώματα να μην μπορούν να δανειστούν με τόσο υψηλά επιτόκια. Η οικονομία βαλτώνει, μια που δίνονται λιγότερα δάνεια. Έτσι τα συμφέροντα της εργαζόμενης πλειοψηφίας θυσιάζονται στα συμφέροντα των χρηματαγορών. Η διαφθορά είναι δομικό στοιχείο της παγκόσμιας πολιτικής οικονομίας του καπιταλισμού. Οι οικονομικές πολιτικές των κρατών είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με κάθε νέο δάνειο. Κατά τον Ντάναχερ ο κυριότερος λόγος υπέρ της κατάργησης αυτών των δύο παγκόσμιων οργανισμών είναι γιατί λειτουργούν κυρίως ως μηχανισμοί ελέγχου ώστε το κεφάλαιο να διαμορφώνει την οικονομική πολιτική των κρατών που πλήττονται από την κρίση δημόσιου χρέους και να προωθήσει τα συμφέροντα των τραπεζών και των πολυεθνικών εταιρειών. Σκοπός τους είναι η δημιουργία μίας ασταθούς οικονομίας γεμάτη κερδοσκοπία και δομικά επιρρεπή σε τεχνητές κρίσεις

Καμία ανακούφιση χρέους δε θα απελευθερώσει την κοινωνική πλειοψηφία αν δεν κυβερνάται με τους δικούς της όρους και υπακούει στην ελίτ. Παρά ταύτα ο Ντάναχερ θεωρεί διέξοδο για τη κοινωνική πλειοψηφία τη διαδικασία εκδημοκρατισμού της διαχείρισης του κεφαλαίου όπως το παράδειγμα της τράπεζας Γκράμιν, που οι φτωχοί έχουν πρόσβαση σε μικρά ποσά πίστωσης και δεν εξαρτώνται από την ελεημοσύνη των πλουσίων. Όμως το θεσμικό μοντέλο αυτό παραβλέπει ότι έτσι θα δημιουργηθεί μία μειοψηφία μικρομεσαίων επιχειρηματιών που στο τέλος θα αποκτήσει οικονομική και πολιτική δύναμη, μέχρι να διχαστεί μεταξύ της προλεταριοποίησης (για τους πολλούς) και της οικονομικής ανέλιξης (για τους λίγους) που θα τους οδηγήσει στην αστική τάξη. Το σημαντικότερο συμπέρασμα άλλωστε της κρίσης δεν είναι η ανάγκη ή πολύ περισσότερο η δυνατότητα εκδημοκρατισμού του κεφαλαίου αλλά η ασταθής και βαθιά επιθετική του φύση.

(Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα ΠΡΙΝ, 14/08/2011)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s