Γιατί δεν αξίζει να διασωθεί το ευρώ (€)

Η βοήθεια της ΕΕ προς την Ελλάδα μοιάζει με τη βοήθεια των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν

ΑΠΟΔΟΣΗ: ΠΕΤΡΟΣ ΚΟΣΜΑΣ

Εξαιρετικά διαφωτιστικό το άρθρο του αμερικανού οικονομολόγου, Μαρκ Ουάισμπορτ, που δημοσιεύθηκε στον βρετανικό Guardian στις 11 Ιουλίου 2011 σε ό,τι αφορά τις κοινωνικές οδύνες που συνοδεύουν την ύπαρξη του ενιαίου κοινού νομίσματος. Ο Ουάισμπορτ, παρότι θεωρεί θετική την παρουσία της ΕΕ, καταδικάζει απερίφραστα τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές της ευρωζώνης.

Το ευρώ συντρίβεται έναντι του ελβετικού φράγκου την ίδια ώρα που τα επιτόκια στα ιταλικά και τα ισπανικά ομόλογα έχουν φτάσει σε ύψη ρεκόρ. Οι νέοι αυτοί τριγμοί εντός της ευρωζώνης, είναι συνέπεια των εκτιμήσεων που επαληθεύονται καθημερινά και που αναφέρουν ότι η κρίση στην περιφέρεια της ευρωζώνης αποτελεί μεταδοτική ασθένεια και η Ιταλία είναι ο νέος ασθενής.

Το δημόσιο χρέος της Ιταλίας ξεπερνάει το 120% του ΑΕΠ της χώρας δηλαδή σε περίπου 1,8 τρισ. ευρώ. Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει επί του παρόντος κάποια εκτίμηση ότι τα επιτόκια της Ιταλίας θα αυξηθούν σε αρκετά υψηλά επίπεδα ώστε να τεθεί η φερεγγυότητά της σε κίνδυνο, τα κερδοσκοπικά λόμπι των χρηματαγορών ενεργούν ως συνήθως παράλογα. Στόχος τους είναι βέβαια να τρομοκρατήσουν προκειμένου οι προοπτικές μίας επικείμενης ιταλικής χρεωκοπίας να αποτελούν μία αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Το γεγονός ότι οι αρμόδιες αρχές της ευρωζώνης δεν μπορούν καν να συμφωνήσουν για το πώς να διαχειριστούν το δημόσιο χρέος της Ελλάδας (το μέγεθος της ελληνικής οικονομίας ισούται με το αντίστοιχο ένα έκτο του μεγέθους της ιταλικής οικονομίας) σημαίνει ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να εμπνέουν εμπιστοσύνη για την ικανότητά τους να διαχειριστούν μια κρίση δημοσίου χρέους μεγαλύτερου μεγέθους.

Οι ασθενέστερες οικονομίες της ευρωζώνης (Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία και Ισπανία) αντιμετωπίζουν ήδη την μακροχρόνια οικονομική υποδούλωση και τιμωρία τους. Σε αυτό συμπεριλαμβάνονται τα εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ανεργίας αυτών των χωρών (19%, 12%, 14% και 21%, αντίστοιχα). Δεδομένου ότι στο όνομα της διάσωσης του ευρώ αναπαράγεται τούτη η δυστυχία, τίθεται το θεμελιώδη ερώτημα αν το ευρώ αξίζει να διασωθεί. Αυτό το ζήτημα τίθεται από μια προοδευτική σκοπιά, λαμβάνοντας υπόψη του τα συμφέροντα της κοινωνικής πλειοψηφίας στην Ευρώπη που μάχεται για τα προς το ζην της.

Συχνά προβάλλεται το επιχείρημα ότι η νομισματική ένωση, η οποία περιλαμβάνει πλέον 17 χώρες, πρέπει να διατηρηθεί για το καλό της πορείας προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Θεωρητικά η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση περιλαμβάνει αξίες και ιδανικά, όπως η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, η δημιουργία κοινών προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την κοινωνική ένταξη που να διατηρεί τον ακροδεξιό εθνικισμό υπό έλεγχο και, φυσικά, η οικονομική και πολιτική ολοκλήρωση που υποκρύπτει αυτή η φαινομενική εξέλιξη. Αντ’ αυτού η ευρωζώνη διαπλέκεται σε τέτοιο βαθμό με την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση που κάνουν τις εν λόγω αξίες και ιδανικά να δείχνουν ως ένα φανταχτερό περιτύλιγμα.

Η Δανία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, είναι μέρος της ΕΕ, αλλά δεν αποτελεί μέρος της νομισματικής ένωσης. Η πορεία προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση μπορεί να προχωρήσει ομαλά και τα κράτη-μέλη της ΕΕ να ευημερήσουν, χωρίς το ευρώ. Και υπάρχουν καλοί λόγοι ώστε να ελπίζεται ότι αυτό μπορεί να συμβεί. Το πρόβλημα είναι ότι η νομισματική ένωση με ένα και ενιαίο νόμισμα το ευρώ, σε αντίθεση με την ίδια την ΕΕ, είναι αδιαμφισβήτητα γέννημα θρέμμα δεξιόστροφων νεοφιλελεύθερων πολιτικών επιλογών. Εάν αυτό δεν έχει καταστεί σαφές από την ίδρυσή της, θα πρέπει να είναι οδυνηρά σαφές σήμερα που χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος της ευρωζώνης να έχουν υποστεί την τιμωρία και την υποδούλωση τους στα αλιευτικά δίχτυα του ΔΝΤ και των διοικητών της ομάδος των επτά. Αντί να προωθείται η έξοδος από την ύφεση, μέσω μεταρρυθμίσεων προς όφελος της κοινωνικής πλειοψηφίας, μέσω ακόμα και της νομισματικής τόνωσης της οικονομίας, οι περισσότερες από τις κυβερνήσεις προωθούν το αντίθετο και με τεράστιο κοινωνικό κόστος.

Ενδεικτικά είναι τα παραδείγματα όπως οι ιδιωτικοποιήσεις στην Ελλάδα, η «μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας» στην Ισπανία, τα οπισθοδρομικά μέτρα που λαμβάνονται για την κατανομή του εισοδήματος και του πλούτου, η συρρίκνωση και η αποδυνάμωση του κράτους πρόνοιας, η διάσωση των τραπεζών με έξοδα των κοινωνικά ασθενέστερων στρωμάτων κοκ. Μέσω αυτών διαφαίνεται η δεξιά και νεοφιλελεύθερη ατζέντα των ευρωπαϊκών θεσμών, καθώς και η προσπάθειά τους να επωφεληθούν από την κρίση ώστε αυτή να αποτελεί τον πρόσχημα για επιπλέον δεξιόστροφες νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις τοποθετώντας αρνητικό πρόσημο στα συμφέροντα της κοινωνικής πλειοψηφίας.

Με την έναρξη της λειτουργίας της η ευρωζώνη θεσμοθετήθηκε ως ένας ο δεξιόστροφος και νεοφιλελεύθερος κυβερνητικός συνασπισμός που κατευθύνεται από υπόγειους μηχανισμούς της αγοράς. Οι κανόνες για τον περιορισμό του δημόσιου χρέους στο 60% του ΑΕΠ και στο 3% του ετήσιου ελλείμματος στον προϋπολογισμό του ΑΕΠ (που στην πράξη παραβιάζονται σχεδόν από όλα τα κράτη-μέλη) είναι αδικαιολόγητα περιοριστικοί σε περιόδους ύφεσης και υψηλής ανεργίας. Η εντολή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στα κράτη-μέλη να έχουν υπόψη τους μονάχα τις διακυμάνσεις του πληθωρισμού και όχι της απασχόλησης, αποτελεί την πλέον χαρακτηριστική ένδειξη αυτής της δεξιόστροφης και νεοφιλελεύθερης κατεύθυνσης. Ακόμα και ο συντηρητικός θεσμός της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, υποχρεούται βάσει νόμου να ασχολείται με την κατάσταση στην αγορά εργασίας καθώς και με τον πληθωρισμό. Όπως επίσης και η κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ έχει αποδειχθεί να είναι πιο προσαρμοστική στην αντιμετώπιση της ύφεσης. Η ελαφρά ανάκαμψη από τη δημιουργία περισσότερων από 2 τρις. δολαρίων  ήταν αποτέλεσμα της επεκτατικής νομισματικής πολιτικής της υποτίμησης. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν είναι άμοιρη των ευθυνών της για πολλούς λόγους που η ανικανότητα της, παρέλειψε να αναγνωρίσει την φούσκα αξίας 8 τρις. δολαρίων  στην αγορά των στεγαστικών δανείων που συνέτριψε την οικονομία των ΗΠΑ… Συγκριτικά με το τι συμβαίνει στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα από τον Απρίλιο έχει αυξήσει τα επιτόκια, παρά την έκρηξη της ανεργίας στις ασθενέστερες οικονομίες της ευρωζώνης.

Ορισμένοι οικονομολόγοι και πολιτικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η ευρωζώνη χρειάζεται μια δημοσιονομική ένωση, με μεγαλύτερο συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών, ώστε να την κάνουν να λειτουργήσει. Όπως φαίνεται στη πράξη, οι νεοφιλελεύθερες δημοσιονομικές πολιτικές είναι αντιπαραγωγικές, ακόμη και αν αυτές τυγχάνουν το καλύτερο δυνατό συντονισμό. Άλλοι πάλι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι οι μεγάλες διαφορές στην παραγωγικότητα μεταξύ των κρατών-μελών αποτελούν μεγάλο αγκάθι για την συγκρότηση μίας ενιαίας νομισματικής ένωσης. Αλλά ακόμα και αν αυτά τα προβλήματα θα μπορούσαν να ξεπεραστούν, η ευρωζώνη δεν θα άξιζε τον κόπο, ιδίως αν πρόκειται για ένα έργο δεξιών και νεοφιλελεύθερων…

Η ευρωπαϊκής οικονομική ολοκλήρωση πριν από την ευρωζώνη ήταν διαφορετικής φύσεως. Σε αντίθεση με την προσέγγιση της «εξίσωσης προς τα κάτω» της Βορειοαμερικανικής Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου (NAFTA) – η οποία εκτόπισε εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες του Μεξικού, συμβάλλοντας παράλληλα στην μείωση των μισθών και της απασχόλησης στον βιομηχανικό τομέα των ΗΠΑ και του Καναδά – η Ευρωπαϊκή Ένωση προέβη σε ορισμένες ενέργειες για να εξισώσει τις ασθενέστερες εισοδηματικά οικονομίες προς τα πάνω και να προστατεύσει τα κοινωνικά ευάλωτα στρώματα. Όσον αφορά όμως την νομισματική τους ένωσή, οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν αποδείξει ότι είναι αδίστακτες.

Η προπαγάνδα ότι το ευρώ πρέπει να σωθεί για το καλό της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης απεικονίζεται στις υπεραπλουστευμένες θεωρίες της «αντίστασης» όπου οι φορολογούμενοι σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία πρέπει να αντισταθούν στην φαινομενική «διάσωση» της Ελλάδας. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι ένα μέρος αυτής της αντίστασης βασίζεται σε εθνικιστικές επιφυλάξεις – που συχνά αναζωπυρώνεται από τα ΜΜΕ – και αποτελεί το καλύτερο πρόσχημα: πολλοί Ευρωπαίοι δεν ήθελαν να πληρώσουν το λογαριασμό για την διάσωση των ευρωπαϊκών τραπεζών που σύναπταν συμφωνίες επισφαλών δανείων. Και η υποτιθέμενη «βοήθεια» δε της ΕΕ στην Ελλάδα, θυμίζει περισσότερο την δήθεν θέληση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ «να βοηθήσει» το Αφγανιστάν και μία σειρά άλλων χωρών.

Το μεγαλύτερο κομμάτι της ευρωπαϊκής Αριστεράς δεν φαίνεται να κατανοεί τον δεξιόστροφο και νεοφιλελεύθερο χαρακτήρα των θεσμικών οργάνων της ευρωζώνης και κυρίως των μακροοικονομικών πολιτικών που εφαρμόζονται εντός της. Αυτό είναι μέρος ενός γενικότερου προβλήματος με κοινό παρονομαστή την μακροοικονομική πολιτική σε παγκόσμιο επίπεδο, η οποία όχι μόνο επιτρέπει αλλά παροτρύνει τις δεξιές κεντρικές τράπεζες να εφαρμόσουν καταστροφικές οικονομικές πολιτικές, μερικές φορές ακόμη και κάτω από αριστερές κυβερνήσεις που δείχνουν τα όρια και τις αντιφάσεις τους στην σημερινή πραγματικότητα. Αυτές οι ενδείξεις, σε συνδυασμό με την έλλειψη δημοκρατικών αρχών, θα μπορούσαν να βοηθήσουν στο να εξηγήσουν το παράδοξο ότι η Ευρώπη ασκεί σήμερα πιο ακραίες δεξιές και νεοφιλελεύθερες πολιτικές από τις ΗΠΑ, παρά το γεγονός ότι διαθέτει στις τάξεις της ισχυρότερα εργατικά συνδικάτα και άλλες θεσμικές βάσεις για μία πιο προοδευτική οικονομική πολιτική.

(Αναδημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα ΠΡΙΝ, 04/09/2011)

ΠΗΓΗ: http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2011/jul/11/eurozone-crisis-euro-monetary-union

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s