Μαθήματα δημοκρατίας από την Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου (ΕΛΕ) της Ιρλανδίας (Φιλελεύθερος, 09/10/2011)

Στη δημοσιότητα το πόρισμα της Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου (ΕΛΕ) της Ιρλανδίας

ΙΡΛΑΝΔΙΑ

Την Πέμπτη 15 Σεπτέμβρη, δόθηκε στη δημοσιότητα το πόρισμα της Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου (ΕΛΕ) που συστάθηκε στην Ιρλανδία και υποστηρίζεται από το βρετανικό συνδικάτο UΝΙΤΕ, που αποτελεί τη μεγαλύτερη συνδικαλιστική ένωση της Μεγάλης Βρετανίας, και τις οργανώσεις Αfri (Αction from Ιreland) και επίσης Debt and Development Coalition. Με τις δύο αυτές οργανώσεις συνεργάζεται στενά η Πρωτοβουλία για τη Συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου που έχει συγκροτηθεί στην Ελλάδα από τον Μάρτιο. Η επιτροπή αποτελείτο από τρεις ανεξάρτητους καθηγητές, που διδάσκουν στο πανεπιστήμιο του Λίμερικ.

Για λόγους οικονομίας χώρου καταγράφονται σε τούτο το άρθρο τα κύρια αποσπάσματα του πορίσματος της ιρλανδικής ΕΛΕ. Το προφίλ των επενδυτών στο ιρλανδικό δημόσιο χρέος έχει αλλάξει σημαντικά από το 2008, όταν τέθηκαν σε εφαρμογή οι ιρλανδικές εγγυήσεις προς τις τράπεζες. Πριν από την κρίση, η ιρλανδική αγορά ομολόγων θεωρούταν από τις αγορές, ως επένδυση χαμηλού κινδύνου, με αποτέλεσμα να αποδίδει χαμηλές αποδόσεις. Για το λόγο αυτό κατάφερνε να συνυπάρχει στις καταχωρήσεις των ευρωπαϊκών τραπεζών, των ασφαλιστικών εταιρειών και των συνταξιοδοτικών ταμείων. Η παγκόσμια οικονομική κρίση, όμως, μετάλλαξε τον τοξικό χαρακτήρα του ιρλανδικού δημόσιου χρέους, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν αρκετά πιστωτικά εργαλεία προκειμένου να εξομαλύνουν τον πιστωτικό κίνδυνο των δημοσίων οικονομικών της Ιρλανδίας. Όλο το προηγούμενο διάστημα το μέγεθος των συναλλαγών, τόσο σε όρους όγκου όσο και σε σχέση με το είδος των συναλλαγών, ήταν χωρίς προηγούμενο, φουσκώνοντας το δημόσιο χρέος του πάλαι ποτέ «κέλτικου τίγρη». Λόγω της απότομης αύξησης του όγκου συναλλαγών του δημόσιου χρέους στη δευτερογενή αγορά στο αμέσως επόμενο διάστημα, η Ιρλανδία αποτέλεσε το μάτι του κυκλώνα της ανεξέλεγκτης κερδοσκοπίας του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το δημόσιο χρέος ανέβηκε από 40 δις ευρώ το 2007, σε 91 δις ευρώ στο αμέσως επόμενο διάστημα. Το 2009 υπήρξαν πρωτοβουλίες μείωσης του ελλείμματος με τη μέθοδο της «ποσοτικής χαλάρωσης». Οι αναμενόμενες προσδοκίες ήταν θετικές όσον αφορά στην ικανότητα αποπληρωμή μεγάλου μέρους του ιρλανδικού δημοσίου χρέους. Από το 2010 οι παραπάνω θεσμικές πρωτοβουλίες αποτραβήχτηκαν, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε την αγορά ιρλανδικού χρέους, ανεξαρτήτως ημερομηνίας λήξης. Το δεύτερο τρίμηνο του 2010 ήταν μια περίοδος όπου σημειώθηκε μια ραγδαία αύξηση στις κερδοσκοπικές συναλλαγές από αντισταθμιστικά κεφάλαια, ενώ πολλές από αυτές τις συναλλαγές σε CDS (Credit Default Swaps – συμβόλαια πιστωτικού κινδύνου) στοιχημάτιζαν πως η Ιρλανδία και άλλες περιφερειακές χώρες θα χρεοκοπήσουν ή θα προβούν σε «κούρεμα» (haircut) του χρέους τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μεταστροφή των πωλήσεων CDS που ξεκίνησαν να δανείζονται από το δημόσιο χρέος εν είδει αντιστάθμισης, την οποία θα έπρεπε να αποπληρώσουν αν συνέβαινε η χρεοκοπία. Διαπιστώθηκε, λοιπόν, εκθετική αύξηση της κερδοσκοπίας που συνοδεύει την αύξηση του χρέους!

Στα συμπεράσματα του πορίσματος της ΕΛΕ τονίζεται, επίσης, ότι το δημόσιο χρέος δεν αποτελεί κάποια ιρλανδική ιδιαιτερότητα. Σε όλη την ευρωζώνη την τελευταία τριετία, το δημόσιο χρέος εκτινάχθηκε πάνω από το 86% του ΑΕΠ. Το 2008 άγγιζε το 66% του ΑΕΠ. Ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα έχει το καμπανάκι κινδύνου που χτυπάει η ιρλανδική ΕΛΕ για την παροχή κεφαλαίων προς τις εμπορικές τράπεζες από την κεντρική τράπεζα, μέσω της παροχής έκτακτης ρευστότητας (ΕmergencyLiquidity Αssistance – ΕLΑ). Προκειμένου να μην ξεμείνουν από ρευστό οι εμπορικές τράπεζες, δεν αποπληρώνονται τα ποσά που διατέθηκαν από το κεντρικό πιστωτικό ίδρυμα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι ζημιές να περάσουν στον ισολογισμό της κεντρικής τράπεζας, έτσι ώστε η αναπλήρωση του κεφαλαίου που διατέθηκε να απορροφάται από τα δημόσια έσοδα, αυξάνοντας επιπλέον το ήδη φουσκωμένο δημόσιο χρέος.

Τα κύρια σημεία του πορίσματος του λογιστικού ελέγχου στην Ιρλανδία δίνουν επιπλέον επιχειρήματα σε όσους πιστεύουν ότι μεγάλο μέρος του δημόσιου χρέους είναι παράνομο και απεχθές και δεν πρέπει να αποπληρωθεί από τις εργαζόμενες πλειοψηφίες, μέσω των σκληρών προγραμμάτων λιτότητας. Μέσω, δηλαδή, από περικοπές μισθών, συντάξεων και φοροεπιδρομών. Μεγάλο μέρος του χρέους βρίσκεται στα χέρια κερδοσκόπων, διευρύνοντας τα όρια της κριτικής απέναντι στη νομιμότητα του δημόσιου χρέους, οπλίζοντας την πάλη των λαών ενάντια στην πληρωμή του δημόσιου χρέους με νέα επιχειρήματα. Η δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων του πορίσματος αποτελεί ένα πολύ καλό μάθημα δημοκρατίας, καθώς προσφέρει στο δημόσιο διάλογο τη σύνθεση και την αιτιολογία του χρέους και μάλιστα με τρόπο προσιτό και κατανοητό ακόμη και σε πολίτες που δεν κατέχουν την οικονομική επιστήμη.

(Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ, 09/10/2011)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s