Αναλυτικός… οδηγός για παύση πληρωμών και έξοδο από το ευρώ (Εφημερίδα ΠΡΙΝ, 13/11/2011)

Στη νέα μελέτη του κέντρου RMF για πρώτη φορά κατατίθεται μια συγκεκριμένη και επιστημονική πρόταση για το πώς μπορεί να γίνει πράξη η έξοδος από το ευρώ και η αθέτηση πληρωμών. Μαζί με ένα σύνολο επιπλέον προτάσεων τα δύο αυτά αιτήματα μπορούν να σηματοδοτήσουν την αποφασιστική βελτίωση της θέσης των δυνάμεων της εργασίας.

Νέα μελέτη του κέντρου Research on Money and Finance

Το αίτημα για την έξοδο της χώρας από την ζώνη του ευρώ βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ελλάδα. Το ερώτημα που τίθεται περισσότερο από ποτέ είναι φυσικά αν αυτή η προοπτική είναι βιώσιμη. Η νέα μελέτη του κέντρου ερευνών Research on Money and Finance (RMF) με τίτλο «Ρήξη; Η διέξοδος από την κρίση της Ευρωζώνης» που μόλις δημοσιεύθηκε δίνει την απάντηση. Αφού πρώτα έχει εξετάσει με επιστημονικά ολοκληρωμένο τρόπο την δυνατότητα υλοποίησης αυτού του ριζοσπαστικού για την εποχή αιτήματος καταλήγει ότι η έξοδος ενός κράτους από την ευρωζώνη αποτελεί προϋπόθεση για την αναγκαία ανασυγκρότηση της οικονομίας και την αναδιανομή του πλούτου.

Βασικός συγγραφέας της μελέτης και ιδρυτής του κέντρου Research on Money and Finance είναι ο Κώστας Λαπαβίτσας. Στην συγγραφή της επίσης συνέβαλλαν οι ακόλουθοι οικονομολόγοι: Α. Καλτενμπρούνερ, Ντ. Λίντο, Τζ. Μιντγουέι, Τζ. Μίτσελ, Τζ. Π. Παινσέιρα, Ε. Πάιρες, Τζ. Πάουελ, Α. Στένφορς, Ν. Τέλες και Λ. Βατικιώτης.

Στα πρώτα κεφάλαια εξηγεί γιατί η κρίση στην περιφέρεια της Ευρωζώνης είναι μέρος του ντόμινου της χρηματοπιστωτικής κρίσης που ξεκίνησε το 2007, ως συνέπεια της κρίσης στην αγορά ακινήτων των ΗΠΑ. Αυτομάτως η καπιταλιστική οικονομία οδηγήθηκε σε παγκόσμια ύφεση και σε κρίση δημόσιου χρέους. Σήμερα, η αδυναμία του συστήματος να ξεπεράσει την κρίση του επικεντρώνεται στην υπερσυσσώρευση του ιδιωτικού και δημοσίου χρέους, κατά την περίοδο της έντονης χρηματιστικοποίησης την προηγούμενη δεκαετία. Στο πλαίσιο αυτής της χρηματιστικοποίησης και προς διευκόλυνσή της δημιουργήθηκε από το ευρωπαϊκό κεφάλαιο το ευρώ. Αυτό θα πάρει τη μορφή ενός διεθνούς αποθεματικού νομίσματος, που θα εξασφάλιζε μεγάλα οικονομικά πλεονεκτήματα για τις ευρωπαϊκές τράπεζες και τις μεγάλες επιχειρήσεις. Η θεμελιώδης του αδυναμία έγκειται στο ότι το κοινό νόμισμα βασίζεται σε μια συμμαχία κρατών που αντιπροσωπεύουν οικονομίες με αποκλίνουσα ανταγωνιστικότητα.

Σύμφωνα με τη μελέτη του RMF, το ευρώ ενήργησε ως ο φορέας της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης στην Ευρώπη. Η λειτουργία της ΟΝΕ προκάλεσε διάσπαση μεταξύ του πυρήνα της ευρωζώνης και της περιφέρειας, με αποτέλεσμα οι σχέσεις των κρατών-μελών να είναι ιεραρχική. Οι οικονομίες της ευρωπεριφέρειας αποδομήθηκαν. Έχασαν μεγάλο μέρος την ανταγωνιστικότητά τους. Τα ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών με τον πυρήνα εκτινάχθηκαν, συσσωρεύοντας μεγάλα χρέη και επισφραγίζοντας έτσι την οικονομική ηγεμονία της Γερμανίας. Όπως αναφέρεται στην συνέχεια, η πολιτική για την αντιμετώπιση της κρίσης στην ευρωζώνη είναι βαθύτατα αντιδραστική ακολουθώντας τις θεραπείες σοκ: επιπλέον περικοπή δημοσίων δαπανών, ραγδαία αύξηση των έμμεσων φόρων, περικοπή και μείωση των μισθών στα όρια της εξαθλίωσης, περαιτέρω απελευθέρωση των αγορών και εκποίηση του δημοσίου πλούτου.

Στη μελέτη απεικονίζεται ο τρόπος με τον οποίο οι θεσμικές αλλαγές στο πλαίσιο της ΟΝΕ -ιδίως για την ΕΚΤ και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΜΧΣ)- εδραιώνουν την ηγεμονία του ευρωπυρήνα, ιδιαίτερα της Γερμανίας. Το νεοφιλελεύθερο δόγμα εκπληρώνει τον στόχο του: σε ολόκληρη Ευρώπη, μετατοπίζεται η σχέση κεφαλαίου-εργασίας προς όφελος του κεφαλαίου και κατά της εργασίας. Το πέμπτο σημείο την μελέτης αποδεικνύει ότι η πολιτική λιτότητας είναι αντιφατική. Οδηγεί σε περαιτέρω ύφεση εκτινάσσοντας επιπλέον το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος με αποτέλεσμα να αποδόμει την ίδια την ΟΝΕ. Εκ των πραγμάτων τούτη η αντίφαση προκαλεί τεκτονικές μεταλλάξεις που θέτει νέα καθήκοντα, όπως η δημιουργία μηχανισμών που καλούνται να διαχειριστούν εκ των υστέρων την όξυνση της κρίσης. Όπως υποστηρίζεται στη μελέτη ο Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπσιτωτικής Σταθερότητας χαρκτηρίζεται από απουσία κρατικής εξουσίας που θα μπορούσε να στηρίξει την επέκταση των αρμοδιοτήτων του δανεισμού. Η ικανότητα του ΕΜΧΣ για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, περιορίζεται από το γεγονός ότι αυτές διατηρούν στενή σχέση με τα εθνικά τους κράτη. Σημειώνεται ότι η ένωση των εθνικών κρατών με τις εγχώριες τράπεζες τους έχει γίνει πιο έντονη κατά τη διάρκεια της κρίσης, με αποτέλεσμα τόσο οι τράπεζες και όσο και τα ίδια τα κράτη να βρίσκονται σε ιδιαίτερα επισφαλή θέση. Η επιλογή για τα περιφερειακά κράτη είναι σαφής: είτε να κρατικοποιήσουν πλήρως τις τράπεζες, ή να χάσουν εντελώς τον έλεγχο πάνω τους.

Δύο είναι τα σενάρια για κράτη που ορθώνονται ως δυνατές επιλογές για την Ελλάδα σύμφωνα με το RMF. Στο πρώτο σενάριο προτείνεται η αναδιάρθρωση του χρέους που θα λειτουργήσει καταλυτικά για την κυριαρχία της, υπονομεύοντάς την. Από την άλλη μεριά υπάρχει ως δυνατότητα η επιλογή της αθέτησης πληρωμών με πρωτοβουλία του κυρίαρχου κράτους που κατά πάσα πιθανότητα θα οδηγήσει την χώρα στην έξοδο από την ΟΝΕ. Η αντικατάσταση του ευρώ με νέο εθνικό νόμισμα θα προσφέρει επιπλέον επιλογές για την αντιμετώπιση του δημόσιου χρέους. Με την έξοδο τα περιθώρια του κράτους είναι μεγαλύτερα για τη διάσωση των τραπεζών μέσω της εθνικοποίησης και της παροχής ρευστότητας. Η δυνατότητα άσκησης νομισματικής πολιτικής θα έχει αποκατασταθεί. Η έξοδος από την ΟΝΕ αν σχεδιαστεί και εκτελεστεί με την ενεργό συμμετοχή και παρέμβαση της κοινωνικής πλειοψηφίας, θα οδηγήσει στην ανάκαμψη. Σε αυτό το πλαίσιο καθίσταται επιτακτική ανάγκη η υιοθέτηση ενός προγράμματος που θα λειτουργεί συμπληρωματικά με το στόχο της εξόδου από το ευρώ και θα προσανατολίζεται στην αναδιανομή του πλούτου, στην εφαρμογή βιομηχανικής πολιτικής, στην ριζική αναδιάρθρωση του φορολογικού συστήματος, κ.α. Σκοπός του προγράμματος είναι να αλλάξει η σχέση εξουσίας προς όφελος της εργασίας, βάζοντας ταυτόχρονα τη χώρα στο δρόμο της οικονομικής μεγέθυνσης και της υψηλής απασχόλησης. Το άλλο εναλλακτικό σενάριο είναι η οικονομική και κοινωνική παρακμή της χώρας στο πλαίσιο της ΟΝΕ, που πάλι στο μέλλον θα οδηγήσει σε έξοδο από την ευρωζώνη η οποία όμως θα είναι χαοτική και επιβλαβής για την κοινωνική πλειοψηφία.

Συνολικά, πρόκειται για μια πολύ σημαντική επιστημονική συνεισφορά. Το ισχυρό της σημείο είναι πως δεν αρκείται σε γενικότητες αλλά εισέρχεται σε λεπτομέρειες για το πώς μπορεί να πραγματοποιηθεί η έξοδος από το ευρώ και η παύση πληρωμών. Θα μπορούσε να ειπωθεί πως συνιστά έναν οδηγό για τη λύση της κρίσης και την ανασυγκρότηση της οικονομίας προς όφελος των λαϊκών συμφερόντων. Πολύ σύντομα θα κυκλοφορήσει και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Λιβάνη.

(Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα ΠΡΙΝ, 13/11/2011)

One thought on “Αναλυτικός… οδηγός για παύση πληρωμών και έξοδο από το ευρώ (Εφημερίδα ΠΡΙΝ, 13/11/2011)

  1. Παράθεμα: RMF Report: Breaking Up? A Route Out of the Eurozone Crisis (2011) at Monoskop/log

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s